بسیاری از دانشجویان تصور میکنند یادداشتبرداری یعنی نوشتن هر کلمهای که استاد میگوید. اما تجربه نشان داده که این روش نهتنها خستهکننده است، بلکه در فهم و بهخاطر سپردن مطالب هم چندان مؤثر نیست. یادداشتبرداری کارآمد یک مهارت قابل یادگیری است و اگر درست انجام شود، میتواند کل تجربه درس خواندن را تغییر دهد.
اولین قدم این است که قبل از کلاس کمی آماده باشید. نگاهی سریع به سرفصل یا مطالب جلسه قبل بیندازید تا ذهنتان آماده دریافت اطلاعات جدید باشد. وقتی با پیشزمینه وارد کلاس میشوید، راحتتر میفهمید چه چیزی مهم است و چه چیزی را باید یادداشت کنید. همین آمادگی کوچک باعث میشود در کلاس فعالتر باشید و کمتر دنبال کلمههای پرت و پلا بگردید.
در طول کلاس، بهجای یادداشتبرداری کلمه به کلمه، روی ایدههای اصلی تمرکز کنید. استاد معمولاً نکات کلیدی را با تأکید، تکرار یا مثال بیان میکند. همین نشانهها بهترین راهنما برای تشخیص مطالب مهم هستند. سعی کنید مفاهیم را با زبان خودتان بنویسید؛ این کار باعث میشود مغزتان درگیر پردازش شود و یادگیری عمیقتر اتفاق بیفتد. اگر جایی را متوجه نشدید، بهجای رها کردن، یک علامت سؤال کنار آن بگذارید و بعداً از استاد یا همکلاسی بپرسید.
ساختار دادن به یادداشتها اهمیت زیادی دارد. استفاده از عنوان، شمارهگذاری، فلش و حاشیهنویسی باعث میشود بعداً مرور کردن آنها آسانتر شود. یکی از روشهای محبوب، تقسیم صفحه به دو ستون است؛ در یک ستون نکات اصلی و در ستون دیگر پرسشها یا توضیحات شخصی را بنویسید. روش دیگر، استفاده از نقشه ذهنی برای موضوعات پیچیده است که ارتباط بین مفاهیم را بهتر نشان میدهد. مهم نیست کدام روش را انتخاب میکنید؛ مهم این است که ساختار برای شما قابل فهم و قابل مرور باشد.
نوشتن با دست یا تایپ کردن، بحث همیشگی دانشجویان است. پژوهشها نشان میدهند یادداشتبرداری دستی معمولاً به درک عمیقتر کمک میکند، چون مجبور میشوید مطالب را خلاصه کنید. اما تایپ کردن سریعتر است و برای درسهای پرحجم یا کلاسهای آنلاین مناسبتر است. بهترین کار این است که بر اساس نوع درس و سبک خودتان انتخاب کنید و گاهی ترکیبی از هر دو را به کار ببرید.
بعد از کلاس، مهمترین مرحله فرا میرسد: مرور کوتاه. اگر همان روز یا حداکثر روز بعد یادداشتها را بازبینی کنید، بخش زیادی از مطالب در حافظه بلندمدت تثبیت میشود. در این مرور میتوانید نکات ناقص را کامل کنید، عبارتهای نامفهوم را اصلاح کنید و خلاصهای چند خطی از کل جلسه بنویسید. این خلاصه کوتاه در شب امتحان حکم طلا را دارد.
فراموش نکنید که یادداشتها ابزار هستند، نه هدف. هدف نهایی فهمیدن و بهکارگیری مطالب است. اگر یادداشتهایتان مرتب و خوانا باشد اما هیچوقت به آنها برگردید، فایدهای ندارد. پس عادت کنید هفتهای یک بار یادداشتهایتان را مرور کنید و آنها را بهروز نگه دارید. با کمی تمرین، یادداشتبرداری از یک کار طاقتفرسا به ابزاری قدرتمند برای یادگیری تبدیل میشود؛ ابزاری که در تمام دوران دانشجویی و حتی بعد از آن همراه شما خواهد بود.